მისია

ქართულ და ევროპულ იურიდიულ წრეებს შორის დიალოგის და საქართველოს ევროპული მისწრაფებების ხელშეწყობა კანონის უზენაესობაზე, ადამიანის უფლებებსა და დემოკრატიაზე, თავისუფალ საბაზრო ეკონომიკაზე, სამართლებრივი კულტურის და განათლების ევროპეიზაციაზე, და საქართველოს კანონმდებლობის ევროკავშირის სამართალთან დაახლოვებაზე მნიშვნელოვანი სამართლებრივი სიახლეების საექსპერტო მიმოხილვის უზრუნველყოფის გზით.

 

 

ქართული სამართლის ჟურნალი

ქართულ-ნორვეგიული კანონის უზენაესობის ასოციაციის პერიოდული გამოცემა

ნომერი 3 2019 გამოცემა 1

1 ივნისი, 2019

გამოცემა

ქართული სამართლის ჟურნალის წინამდებარე სპეციალურ გამოშვებაში წარმოგიდგენილია გიორგი მარგიანის სახელობის სამართლის სტუდენტების სტატიათა რიგით მეორე კონკურსში მონაწილე ნაწერები. კონკურსი 2018 წლის ბოლოს გაიმართა. ჩვენი გადაწყვეტილება ჟურნალის ამ სპეციალური ნომრის გამოშვებაზე რამდენიმე მიზეზით არის განპირობებული. სტუდენტების მიერ საკონკურსო ნაწერებისათვის შერჩეული თემების აქტუალობა ჩვენთვის უაღრესად შთამბეჭდავი აღმოჩნდა. ისინი მკითხველის ყურადღებას საკითხთა ისეთ ფართო სპექტრზე მიაპყრობენ, როგორიცაა ნარკოპოლიტიკის ლიბერალიზაცია, მომხმარებელთა უფლებები სურსათის უვნებლობის რეგულირების კუთხით და საგადასახადო სამართალი ცალკეული პრობლემები. მათში წარმოდგენილი აქცენტები თანხვდება ჩვენი ჟურნალის მისიას და ყურადღებას ისეთ სამართლებრივ საკითხებზე ამახვილებს, რომელთაც მეტი დროის დათმობა ესაჭიროება. სასიამოვნოდ დაემთხვა კანონის უზენაესობის ქართულ-ნორვეგიული ასოციაციის 2019 წლის თებერვალში ოსლოში გამართული სემინა-

მეტის ნახვა

სტატიები

ნარკოპოლიტიკის ლიბერალიზაცია და საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს როლი ამ პროცესში

ნიკა პირველაშვილი

აბსტრაქტი

ამ სტატიის მთავარ მიზანს წარმოადგენს საქართველოში არსებული ნარკოპოლიტიკისა და მისი უარყოფითი შედეგების შესახებ ზოგადი მიმოხილვა. აღნიშნული სტატია ძირითადად მიმოიხილავს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განაჩენებს, რომელმაც ნარკოპოლიტიკის ლიბერალიზაციის პროცესზე უმნიშვნელოვანესი გავლენა იქონია. ამასთან, წარმოდგენილი იქნება სხვა ქვეყნების გამოცდილება და საერთაშორისო ორგანიზაციების ანგარიშები ამ საკითხთან დაკავშირებით. ამგვარად, შედარებითი, თელეოლოგიური და სისტემური მეთოდების ფარგლებში ზემოაღნიშნული ინფორმაციის ანალიზისას, ხაზგასმული იქნება ნარკოპოლიტიკის ლიბერალიზაციის აუცილებლობის და საზოგადოებაზე მისი პოზიტიური გავლენის მნიშვნელობა.
 

შეიყვანე სახელი
შეიყვანე სწორი ელ-ფოსტის მისამართი
შეიყვანე კომენტარი

მომხმარებელთა სურსათის უვნებლობის საკითხის შედარებითი სამართლებრივი ანალიზი

დავით გვენეტაძე

აბსტრაქტი

სურსათის უვნებლობა ადამიანის ნორმალური არსებობისთვის უკიდურეს აუცილებლობას წარმოადგენს, ვინაიდან დაბინძურებული საკვები ქმნის სიცოცხლისათვის საშიშ პირობებს, როგორებიცაა ფართოდ გავრცელებული დაავადებები,1 რაც სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს.2 შედეგად, წარმოების რისკები აიძულებს სახელმწიფოებს უზრუნველყონ სურსათის უვნებლობა.3 ამ თვალსაზრისით, უმნიშვნელოვანესია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემები, რომლის თანახმადაც: სურსათი წარმოადგენს 200-ზე მეტი დაავადების გამომწვევ მიზეზს,4 ყოველი 10 კაციდან ერთი კვდება მოწამლული საკვებით, რაც იწვევს მსოფლიოში ყოველწლიურად 420 000 სიკვდილს; სურსათის დაბინძურება გავლენას ახდენს ეკონომიკასა და საზოგადოებაზე (ამცირებს ექსპორტს და ტურიზმს, ამცირებს ქვეყნის ეკონომიკურ პროგრესს); მომხმარებელთა ცნობიერება წარმოადგენს სურსათის უვნებლობისთვის აუცილებელ ელემენტს, ვინაიდან მათ უნდა მიიღონ ინფორმირებული გადაწყვეტილებები და გამოავლინონ რისკები.5 როგორც ჩანს, სურსათის უვნებლობა მნიშვნელოვან გავლენას ახ-
დენს ქვეყნის საჯარო ინტერესზე, მომხმარებელთა კეთილდღეობასა და ჯანმრთელობაზე. შესაბამისად, ეს საკითხი მუდმივად აქტუალურია და ახალი გამოწვევების შესაბამისად საჭიროებს პერიოდულ კვლევას.აღნიშნულზე დაყრდნობით, ამ სტატიის მთავარი მიზანია მომხმარებელთა სურსათის უვნებლობის საკითხზე მსჯელობა; კერძოდ, ევროკავშირის სურსათის კანონმდებლობის მიმოხილვა, ამ სფეროში არსებული თანამედროვე გამოწვევებისა და პრეცედენტების ანალიზი, საქართველოში სურსათის უვნებლობის სტანდარტისა და საფრთხეების შეფასება, და ბოლოს ამ გამოწვევების დაძლევის გზების განსაზღვრა.

შეიყვანე სახელი
შეიყვანე სწორი ელ-ფოსტის მისამართი
შეიყვანე კომენტარი

საქართველოს მოგების გადასახადის მოდელის კრიტიკული შედარებითი ანალიზი ევროკავშირის ანალოგებთან (უპირატესად ესტონურ მოდელთან)

გიორგი ცაგურია

აბსტრაქტი

ცვლილებები, რომელიც მოგების გადასახადის მოდელმა 2016-17 წლებში განიცადა, შესაძლოა წარმოადგენდეს ყველაზე დიდ გამოწვევას ქართულ თანამედროვე საგადასახადო კოდექსში, ვინაიდან იგი დაეყრდნო მხოლოდ ერთი ქვეყნის – ესტონეთის მოგების გადასახადის მოდელს. აქედან გამომდინარე, ახალი ქართული მოგების გადასახადის მოდელი, რომელიც ემყარება 2016-17 წლების რეფორმას გამორჩეულია და აქვს ძალიან ღარიბი პრაქტიკა როგორც საქართველოში, ასევე ესტონეთში. ეს ფაქტი ასევე გამორიცხავს სასამართლო პრაქტიკის ან საქართველოში მოქმედი სხვა საგადასახადო დავების პლატფორმის შეფასებების არსებობას. მიუხედავად იმისა, რომ 2016-17 წლების რეფორის შედეგად მიღებულ მოგების გადასახადის მოდელს აქვს მნიშვნელოვანი ძლიერი მხარეები, მისი პრაქტიკაში გამოყენებისას გამოვლინდა მრავალი მნიშვნელოვანი შეუსაბამო საკითხი, რაც მიმოხილულია წინადებარე სტატიაში. ფორმატის შეზღუდვებიდან გამომდინარე – შეფასებულია მხოლოდ პრობლემური და ბუნდოვანი საკითხები, რომელიც დაკავშირებულია 2016-17 წლების რეფორმის შედეგად მიღებული მოგების გადასახადის მოდელთან. ნაშრომი ასევე გვთავაზობს 2016-17 წლების რეფორის შედეგად მიღებული მოგების გადასახადის მოდელის გაუმჯობესების გზებს, რომელიც ითვალისწინებს ჰოლანდიური და ესტონური მოგების გადასახადის მოდელის მიდგომებს. შემოთავაზებული ანალიზი არ ეხება ეკონომიკურ შედეგებს, არამედ მოტივსა და სამართლებრივ ლოგიკას.

შეიყვანე სახელი
შეიყვანე სწორი ელ-ფოსტის მისამართი
შეიყვანე კომენტარი

საიდუმლოს ფარდის ახდა: გადასახადებისგან თავის არიდება, დირექტორების, პარტნიორებისა და კომპანიების ცხოვრება

ავთანდილ კუჭავა

აბსტრაქტი

გადასახადების ვარიაცია და მათი შემცირება ის შემთხვევებია, როდესაც ჩვენ უნდა ვიცოდეთ გარკვეული წესები, რომ არ მოვხვდეთ ციხეში და არ მოხდეს მილიონების დაკარგვა. კონკრეტულ საქმეზე მუშაობისას, იურისტმა საჭიროა განსაზღვროს კლიენტების და კომპანიის ყველა რისკი. ამიტომ აუცილებელია რისკების იდენტიფიკაციის მეთოდების ცოდნა. მაგალითად, უზენაესმა სასამართლომ განიხილა დირექტორისა და პარტნიორის პასუხისმგებლობის საკითხი, როდესაც ისინი საგადასახადო შეღავათებს ბოროტად იყენებენ. წინამდებარე ნაშრომის მიზანია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების (2015 წლის 6 მაისის) შესაბამისად, გამოიკვლიოს და გამოავლინოს სად გადის ზღვარი გადასახადების თავიდან აცილებასა და საგადასახადო დაგეგმარებას შორის, ასევე განსაზღვროს მიღებულია თუ არა ამ გადაწყვეტილებით რაიმე სპეციალური ტესტი. ეს მოიცავს კომპანიის, მისი დირექტორის და პარტნიორების პასუხისმგებლობას, როდესაც ისინი სარგებლობენ საგადასახადო შეღავათებით, ასევე სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობასა და
რისკებს, რომლებიც ადგილობრივ ბაზარზე ჩნდება სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული განმარტების გამო.ამ მიზნის სრულყოფილად მისაღწევად, ნაშრომში გამოყენებულია მე-
თოდები, რაც ეფუძნება შედარებითი ანალიზსა და სინთეზს, განზოგადებას, აბსტრაქციას, ანალოგიასა და სისტემურ მიდგომას. ნაკლები გადასახადების გადახდა თუ ეს შესაძლებელია – რა თქმა უნდა ლეგიტიმური მიზანია. საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლის თანახმად, სავალდებულოა გადასახადებისა და მოსაკრებლების გადახდა კანონით დადგენილი ოდენობითა და წესით.1 ეკონომიკური თავი სუფლების შესახებ ორგანულ კანონში ეს ფართო საკითხი კონკრეტდება: ვკითხულობთ, რომ ,,თავისუფლება არის ეკონომიკური პოლიტიკის ძირითადი პრინციპი, რომელიც გამოიხატება მთავრობის მცირე ზომაში, პასუხისმგებლობიან მაკროეკონომიკურ პოლიტიკასა და დაბალ გადასახადებში“2. ეს იმას ნიშნავს, რომ თუ მინიმიზაცია კანონით არის განსაზღვრული, მაშინ შესაძლებელია თქვენი გადასახადებით ლობირება იმგვარად, რომელიც საშუალებას გაძლევთ განახორციელოთ ნაკლები
საგადასახადო ვალდებულება. შესაბამისად, ძირითადი კითხვები, რომ ლებსაც პასუხი გაეცემა ამ კვლევის დახმარებით შემდეგია: 1. შესაძლებელია თუ არა გადასახადების შემცირება და როგორ? 2. რა არის განსხვავება გადასახადების გადაუხდელობას, გადასახადებისაგან თავის არიდებასა და გადასახადების დაგეგმარებას შორის? 3. რას ნიშნავს საგადასახადო სამართალში კანონის ბოროტად გამოყენება? 4. არსებობს თუ არა რაიმე ტესტი, რომელიც მიუთითებს, რომ კონკრეტული შემთხვევა გადასახადებისაგან თავის არიდებაა თუ გადასახა-
დების დაგეგმვა? 5. რა სახის პასუხისმგებლობა ეკისრება კომპანიებს, დირექტორებსა და პარტნიორებს თუ ისინი გადასახადების შემცირებას გადაწყვეტენ? ვინ არის პასუხისმგებელი კონკრეტული ქმედებისთვის და რას ეყრდნობა სამართლებრივად ეს პასუხისმგებლობა? 6. როგორ უნდა იმოქმედოს დირექტორმა, როცა მას გადასახადების შემცირება შეუძლია  იმოქმედოს კომპანიის ინტერესების სასარგებლოდა და დადგეს სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობის რის კის ქვეშ თუ გადაიხადოს მეტი და ანგარიშვალდებული იყოს პარტნი-
ორებთან პირადად? სამი ძირითადი ფორმა (ტერმინი) – გადასახადების გადაუხდელობა, გადასახადებისაგან თავის არიდება და გადასახადების დაგეგმარება საქართველოს კანონმდებლობაში არ არის სათანადოდ განმარტებული. მაგალითად: გადასახადების გადაუხდელობა – ეს არის შემთხვევა, როცა დარღვევა ნათელია: პირი არ იყენებს სალარო აპარატს, ახორციელებს უკანონო ბუღალტერიას, და აქედან გამომდინარე პირდაპირ არღვევს კანონს. ამ შემთხვევაში, პირს უწევს არა მხოლოდ საბაზო რაოდენობის გადახდა, არამედ ჯარიმის და სანქციის. ამავდროულად, სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობაც ეკისრება მას.3 გადასახადებისთვის თავის არიდება არის შუალედური ელემენტი, ამ შემთხვევაში კომპანია არ არღვევს დაწერილ კანონს და ემორჩილება ფორმალურ მოთხოვნებს, მაგრამ უკანონო სტრუქტურის/სქემის ამუშავება იწვევს შედეგებს, რომელსაც კანონმდებელი მიზნად არ ისახავდა.4 შესაბამისად, კანონმდებლის მიზნის გასაგებად, რომელსაც ემყარება კონკრეტული საგადასახადო შეღავათი, უნდა გავეცნოთ სამართლებრივ ტექსტებს, მის ისტორიასა და განმარტებით ჩანაწერებს. საგადასახადო დაგეგმარებაა, როდესაც გადასახადის გადამხდელი მისი სამართლებრივი ქმედებების შედეგად მიაღწევს კანონმდებლის მიზანს საგადასახადო შეღავათთან დაკავშირებით და არც სისხლისსამართლებრივი და არც ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა არ ეკისრება.5 დღესდღეობით, როდესაც არსებობს ტერმინოლოგიასთან დაკავშირებული უამრავი შეკითხვა, საქართველოში არ არსებობს განსხვავებული და მრავალმხრივი სასამართლო პრაქტიკა აღნიშნულთან დაკავშირებით. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ჩვენ ვხვდებით ტერმინს ,,გადასახადების თავიდან აცილება“ ქართულ ენაზე და ,,გადასახადების გადაუხდელობა“ ინგლისურ ენაზე, რაც დიდ პრობლემებს იწვევს ადგილობრივ ბაზარზე.6 თუ გავითვალისწინებთ თანხის რაოდენობას, რაც საკმარისია იმისთვის, რომ ქმედება დანაშაულად ჩაითვალოს7,ყველა პოტენციური შემთხვევა შეიძლება დანაშაულად იქნას ცნობილი. აქედან გამომდინარე, ყველა დირექტორი და/ან პარტნიორი არის პოტენციური ბრალდებული, თუ მისი გადაწყვეტილება საგადასაადო ხელისუფლების მიერ არ ჩაითვლება გადასახადების დაგეგმარებად.

შეიყვანე სახელი
შეიყვანე სწორი ელ-ფოსტის მისამართი
შეიყვანე კომენტარი

არაპირდაპირი მყიდველი როგორც კარტელური გარიგებისგან მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უფლებამოსილი პირი

გივი ადამია

აბსტრაქტი

წინამდებარე ნაშრომი ახდენს ევროპაში არაპირდაპირი მყიდველის კერძო ხასიათის საზიანო ქმედების თვალსაზრისით ბოლოდროინდელი განვითარებების შეფასებას. შედარებითი ანალიზისა და არგუმენტაციის საფუძველზე, დასკვნაში მოცემულია წინადადებები და რეკომენდაციები საქართველოს კონკურენციის კანონმდებლობაში ცვლილებების შეტანის
კუთხით, რაც შესაძლებელს გახდის გაუიოლოს საქართველოში არაპირდაპირ მყიდველს კერძო ხასიათის საზიანო ქმედებისგან მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა.

შეიყვანე სახელი
შეიყვანე სწორი ელ-ფოსტის მისამართი
შეიყვანე კომენტარი